بسم الله الرحمن الرحیم

در جواب این سوال که ناهنجاریهای هر فردی اثر چیست و کدام گزینه صحیح است باید گفت چند قول است که ما به آنها اشاره میکنیم

نظریه اول : عده ای از اندیشمندان گفتند : ناهنجاریهای فرد اثر وراثت است ودلیلشان هم روایاتی استکه در این باب وارد شده است که ما به دو مورد اشاره میکنیم

1_ پیغمبر اکرم فرمودند : انّ الولد سرّ ابیه ( 1 ) یعنی فرزند سرّ پدر است و نشان از اخلاق پدر دارد .

از جبین او خِرَد پیداستی *** هر چه هستی نسخه باباستی

زین سبب فرمود آن شاه نبیه *** اعلمو اَنّ الولد سرّ ابیه

روی رومی زاده باشد همچو ماه *** روی زنگی زاده چون قیر سیاه

هر که علییّن بُوَد او را پدر *** گو برو گوی سعادت رو ببر

2_ در جنگ صفین ( یا نهروان ) بود که حضرت امیر علیه السلام سرپرستی یک طرف لشگر را به محمد ابن حنفیه ( 2 ) داد . ولی وقتی جنگ شروع شد محمّد نتوانست آن قسمت از لشگر را اداره کند . حضرت ناراحت شدند و غلاف شمشیر را به بازوی محمّد زده و فرمودند : این ترس را از مادرت به ارث بردی!!!

ملاحظه : این نظریه گر چه درست است اما ظاهرا تمام نیست .

نظریه دوم : ما خیلی از افراد را میبینیم که پدر و مادر خوبی دارند اما به خاطر رفاقت با افراد شرور ، ناهنجاریهائی را در اعمالشان مشاهده میکنیم پس معلوم میشود که رفاقتها و محیط بد است که انسان را به طرف ناهنجاریها میکشاند . لذا از همین باب است که جناب سعدی میگوید :

تا توانی می گریز از یار بد *** یار بد بدتر بود از مار بد

ملاحظه : با توجه به تجربیات خارجی برای انسانها این نظریه نیز بر حق است اما ظاهرا تمام نیست ( 3 ) .

نظریه سوم : گر چه با توجه به روایات ، وارثت و یا همان ژنتیک در رفتار انسان تاثیر دارد و همچنین با تجربیات خارجی در میابیم که محیط اطراف نیز تاثیر دارد اما باید این را در یابیم که گاهی هر دو امر جمع میشود اما رفتار انسان خلاف زنتیک و محیط اطراف است و این نشان میدهد که عامل دیگری نیز در رفتار انسان تاثیر دارد مثال :

1_ جناب آسیه ....... هم محیط اطراف و هم ژنیتک او فرعونی است . ولی با این اوصاف میبینید به خدای موسی ایمان میاورد .

2_ هابیل و قابیل ...... هم از جهت ژنتیک و هم از جهت محیط زندگی ، مشترک هستند اما یکی بهشتی میشود و دیگری جهنّمی .

3_ سلمان فارسی ...... هم از جهت وراثت و هم محیط اطراف دچار مشگل بود اما میبینید به آنجائی میرسد که پیغمبر میفرماید : به او بگوئیید سلمان محمّدی .

از این دست موارد زیاد در تاریخ دیده شده است که نشان میدهد بغیر از دو مورد قبلی که اشاره شد خود انسان هم اثر مهمی دارد .

نتیجه : اگر چه وراثت و محیط اطراف در رفتار انسان اثر گذار است اما این خود انسان است که میتواند حرف آخر را بزند و رفتار خود را بمانند آسیه و سلمان فارسی تغییر دهد و خود را از نجات یافتگان قرار دهد .

تبرئه کنند .علاوه بر این در آنروز خداوند امثال سلمان فارسی و .... را در برابر حرف آنها شاهد میاورد که یکی از آن شاهدین در دنیای امروز ما ادواردو آنیلی میباشد که هم محیط اطراف و هم ژنیتک او دچار مشگل بوده است ولی از حق روی نگرداند .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1 ) کشف الغمه ج2 ص 65

( 2 ) محمد ابن حنفیه فرزند حضرت امیر علیه السلام بود . چون مادرش از قوم حنفیه بود او را به نام مادرش خطاب میکردند .

( 3) در منطق میخوانیم که یقینیات بر 6 قسم است که یکی از آنها مشاهدات خارجی است که در بحث ما مویّد قول دوم واقع شده است .

( * ) الحمد لله اکثر دوستان اشارتی کلی به جواب سوال شماره 8 داشتند .

( ** ) ان شائالله سوال بعدی که یکی از شبهات مهم قرآنی هست بعد از امتحانات سالانه حوزه علمیه یعنی بعد از تاریخ 10 / 4/ 1384 خدمت دوستان خواهیم فرستاد .

( *** ) از اطاله کلام عذر خواهی کرده و امیدوارم عذر ما را پذیرا باشید . یا مرتضی علی